Cung ứng xăng dầu Việt Nam 2026: Tại sao đủ hàng nhưng giá vẫn biến động phức tạp?

Tính đến ngày 12/03/2026, thị trường năng lượng Việt Nam đang trải qua giai đoạn biến động mạnh mẽ nhất trong nhiều năm trở lại đây. Dù Bộ Công Thương liên tục khẳng định an ninh nguồn cung ứng xăng dầu Việt Nam 2026 vẫn được đảm bảo, giá bán lẻ trên thị trường vẫn có những đợt rung lắc cực mạnh, gây áp lực lớn lên cả doanh nghiệp và người tiêu dùng. Để thấu hiểu nghịch lý này, cần phân tích sâu từ nguồn cung nội địa đến những đòn bẩy chính sách vừa được kích hoạt.

Nguồn cung nội địa và sự lệ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Bộ Công Thương cho biết hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn hiện đáp ứng khoảng 70-80% nhu cầu tiêu dùng xăng dầu trong nước. Tuy nhiên, nghịch lý “đủ hàng nhưng giá tăng” bắt nguồn từ việc giá trị tồn kho nội địa vẫn phải được định giá theo thị trường quốc tế. Khi giá dầu thô Brent vượt ngưỡng 114 USD/thùng do xung đột tại Trung Đông đe dọa Eo biển Hormuz, chi phí tạo nguồn của doanh nghiệp tăng phi mã, buộc giá bán lẻ phải điều chỉnh để bảo toàn vốn tái nhập hàng.

Đặc biệt, trong khi Dung Quất có nguồn dầu thô tương đối ổn định, Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn đang đối mặt với rủi ro nguyên liệu do phụ thuộc lớn vào nguồn dầu thô từ Kuwait – khu vực đang chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi chiến sự. Điều này giải thích vì sao dù đủ hàng cho tháng 3, nhưng tâm lý thị trường vẫn lo ngại về kịch bản cung ứng trong tháng 4/2026.

Giải mã nghịch lý: Tại sao giá xăng trong nước chưa giảm theo thế giới?

Mặc dù giá dầu thế giới đã giảm từ mốc gần 120 USD/thùng (ngày 9/3) về mốc 85 USD/thùng (ngày 10/3) nhưng giá xăng dầu tại Việt Nam vẫn được điều chỉnh tăng vào 11h45 phút ngày 10/3 trong bối cảnh thuế nhập khẩu xăng dầu đã giảm từ 10% về 0% và quỹ bình ổn giá đã trích chi từ 4.000 – 5.000 đồng/lít. 

Nhiều người đặt câu hỏi tại sao giá thế giới giảm nhưng giá nội địa vẫn tăng. Câu trả lời nằm ở cơ chế điều hành và cấu thành chi phí nhập khẩu:

Độ trễ điều hành và chu kỳ bình quân: Giá xăng dầu trong nước được tính toán dựa trên giá bình quân của thị trường thành phẩm Singapore (giá Platt) trong một chu kỳ nhất định, thường là 7 ngày. Do đó, dù giá thế giới giảm trong 1-2 ngày gần nhất, nhưng nếu bình quân của cả chu kỳ trước đó vẫn ở mức cao kỷ lục, giá bán lẻ trong nước vẫn phải điều chỉnh tăng để bù đắp chi phí.

Phụ phí (Premium) tăng vọt: Xung đột tại Trung Đông đã khiến các nhà cung cấp quốc tế áp mức phụ phí rất cao. Điển hình như ngày 09/03/2026, phụ phí cho dầu diesel vọt lên mức 38-41 USD/thùng, cao gấp 2-3 lần mức bình thường. Khoản phụ phí này được phản ánh toàn bộ vào giá nhập khẩu, trực tiếp triệt tiêu lợi thế từ việc giá dầu thô sụt giảm.

Chi phí tồn kho và hợp đồng: Các doanh nghiệp đầu mối thường ký hợp đồng nhập khẩu từ trước theo mặt bằng giá tại thời điểm giao dịch. Khi hàng về tới cảng Việt Nam và đưa ra thị trường, giá thế giới có thể đã thay đổi, tạo ra độ trễ tự nhiên giữa biến động quốc tế và giá bán lẻ.

Điểm tựa chính sách: Đòn bẩy thuế 0% và nỗ lực bình ổn

Trước áp lực giá dầu thế giới biến động cực đoan, Chính phủ đã kích hoạt các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ để bảo vệ an ninh cung ứng xăng dầu Việt Nam 2026:

Thuế nhập khẩu về 0%: Từ ngày 09/03/2026-30/4/2026, Chính phủ chính thức áp dụng mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) 0% cho nhiều mặt hàng xăng dầu theo Nghị định số 72/2026/NĐ-CP. Đây là bước đi quyết liệt nhằm giảm giá vốn nhập khẩu cho doanh nghiệp đầu mối.

Sử dụng Quỹ Bình ổn giá (BOG): Liên bộ Tài chính – Công Thương đã thực hiện chi sử dụng Quỹ BOG ở mức rất cao, từ 4.000 – 5.000 đồng/lít cho mỗi mặt hàng xăng dầu. Nếu không có sự can thiệp của Quỹ BOG, giá xăng RON 95 vào kỳ điều hành ngày 10/03/2026 đã có thể chạm ngưỡng 33.120 đồng/lít thay vì mức 29.120 đồng/lít như thực tế.

Đề xuất giảm Thuế Bảo vệ môi trường: Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương trình phương án điều chỉnh mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu về 0% để tạo thêm dư địa hạ giá bán lẻ trong các kỳ tới.

Quản trị xăng dầu số: Lời giải cho doanh nghiệp trước biến động

Đứng trước sự thay đổi nhanh chóng của giá cả và chính sách, thách thức lớn nhất của doanh nghiệp không chỉ là giá vốn mà còn là năng lực thích ứng. Khi thuế nhập khẩu xăng dầu về 0%, các đơn vị kinh doanh cần một hệ thống quản trị minh bạch để tính toán chính xác biên lợi nhuận và tối ưu hóa vận hành.

Với vị thế là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực xăng dầu, PIACOM cung cấp giải pháp các giải pháp số giúp doanh nghiệp của bạn:

– Đổi giá tức thời ra từng cột bơm chỉ bằng 1 click chuột qua hệ thống tự động hóa thu nhận tín hiệu cột bơm trên EGAS 

– Quản lý lượng hàng và kiểm soát hao hụt, loại bỏ sai số thủ công hàng hoá qua hệ thống đo bồn tự động tại cửa hàng xăng dầu và tại kho xăng dầu 

– Báo cáo xuất – nhập – tồn kho chi tiết, giúp chủ doanh nghiệp chủ động hơn trong công tác nhập hàng qua phần mềm EGAS và PIACOM ERP.

Hệ thống cung ứng xăng dầu Việt Nam 2026 đang vận hành trong một kỷ nguyên mới – nơi mà chính sách vĩ mô linh hoạt và công nghệ quản trị hiện đại song hành cùng nhau. PIACOM cam kết là đối tác tin cậy, giúp doanh nghiệp biến những thách thức từ thị trường thành cơ hội bứt phá nhờ chuyển đổi số toàn diện.